MSN ROBOT

Category: Texnologiya

  • HDD və SSD arasında olan fərq nədir?

    HDD və SSD arasında olan fərq nədir?

    HDD yoxsa SSD

     Günümüzdə kompüter və notebook alanlar yaddaş qurğusu ilə bağlı seçim qarşısında qalırlar: HDD yoxsa SSD? Hansı daha yaxşıdır? Əslində bu sualın birmənalı cavabı yoxdur, çünki hər ikisinin yerinə görə öz üstünlükləri var.  İstənilən halda performans və qiymət arasında seçim etmək lazım gələcək. Bu günkü məqaləmizdə biz hər iki yaddaş qurğusu haqqında ətraflı məlumat verəcəyik, onların müsbət və mənfi cəhətlərini sadalayacağıq. Siz onları müqayisə etməklə daha qətiyyətli seçim edəcəksiniz.

    HDD – Hard Disk Drive

     Hard Disk Drive, bizim dildə desək Sərt Disk Sürücüsü və ya qısa olaraq HDD 1953-cü ildə IBM şirkəti tərəfindən işlənib hazırlanmışdır. 1956-cı ildən etibarən texnologiya dünyasında geniş tətbiq olunur. HDD-də məlumatların saxlanması üçün bir və ya bir neçə sərt plastindən istifadə olunur. Bu plastinlər (maqnit disklər) alümin və ya şüşədən hazırlanır və səthlərinə ferromaqnit material çəkilir. HDD-nin maqnit diskləri ox ətrafında fırlanır, onlara fiziki olaraq toxunmayan xüsusi başlıq isə oxuma və yazma işini həyata keçirir. 

    HDD – Hard Disk Drive

     Bir HDD-nin performansı onun fırlanan diskinin sürətindən (dəqiqədə fırlanmaların sayından) asılıdır. Fərdi kompüterlər üçün nəzərdə tutulan HDD-lərdə bu göstərici 5400, 5700, 5900, 7200 və 10000 RPM, notebook HDD-lərində 4200, 5400 və 7200 RPM, severlərin HDD-lərində isə bu 10000 və 15000 RPM-dir. HDD-də RPM sürəti nə qədər çox olarsa, oradan məlumatın oxunmasına sərf olunan zaman da qısa olacaq. Hazırda HDD-lərin əsas üstünlüyü onların istehsal xərclərinin aşağı olması və çox yaddaş tutumlu sərt disklərin ucuz satılmasıdır. HDD-lərin yaddaş tutumu isə durmadan artır. Bu gün müasir notebooklarda 1 TB-lıq hard diskin olması adi hal kimi qəbul edilir, fərdi kompüterlərdə isə 6 TB-a qədər yaddaş tutumu olan HDD-lərdən istifadə olunur. Kompüter və notebooklarda istifadə olunan HDD-lər qabarit ölçülərinə (müvafiq olaraq 3.5” və 2.5” ) görə də fərqlənir. HDD-lər üçün əsasən SATA interfeysi tətbiq edilir.

    SSD – Solid State Drive

     SSD, mikroçiplər üzərində realizə edilən və mexaniki olmayan yaddaş qurğusudur. Bir növ USB Flash Disk-lərə bənzəyən SSD-lər üç fərqli istiqamət üzrə inkişaf etdirilmişdir. Bunlar RAM-əsaslı (1950-lərdən etibarən), Flash-əsaslı (1989-cu ildən) və nisbətən yeni sayılan Enterprise Flash Drive (2008-dən bu yana) SSD-lərdir. Mexaniki hissələrdən ibarət olmadığına görə SSD-lər daha sürətli və yüksək performansa sahibdirlər. 

    SSD – Solid State Drive

     HDD-lərin mexaniki başlığından fərqli olaraq SSD-lərdə oxuma və yazma əməliyyatlarını həyata keçirən kontroller adlı daxili prosessordur. Yüksək texnoloji parametrləri olan kontrollerin hesabına SSD-lərdə informasiyanın oxunması və yazılması çox sürətli həyata keçirilir. Hazırda oxuma və yazma üzrə bu göstərici saniyədə yüzlərlə MB-dır, gələcəkdə isə saniyədə minlərlə MB olacağı proqnozlaşdırılır. SSD-lərin sürətli olmasından başqa digər əsas üstünlükləri kimi daha az enerji işlətmələrini və kiçik qabarit ölçülərini göstərmək olar. Hazırda 3.5” və 2.5” yanaşı 1.8”-lik SSD-lər istehsal olunur. İnterfeys kimi SATA və mSATA istifadə olunur. SSD-lərin əsas mənfi cəhəti kimi onların baha olmasını göstərmək olar.

    Müqayisə Cədvəli

     Aşağıdakı cədvəldə isə HDD və SSD üçün müxtəlif parametrlər üzrə müqayisələr verilmişdir.

    PARAMETRSSD (Solid State Drive)HDD (Hard Disk Drive)
    Enerji Tələbatı2 – 3 vatt6 – 7 vatt
    Qiymət1 GB üçün 0.10 $1 GB üçün 0.06 $
    Yaddaş250GB – 1TB500GB – 6TB
    Bootup Müddəti10-13 saniyə30-40 saniyə
    KüyYoxdurVar
    VibrasiyaYoxdurVar
    İstilikCüziAz
    İmtina İntensivliyi2 milyon saatdan bir1.5 milyon saatdan bir
    Ardıcıl Oxuma / Yazma Sürəti500 – 550 MB/san50 – 120 MB/san
    İxtiyari Oxuma / Yazma Sürəti20000 – 100000 IOPS75 – 100 IOPS
    ŞifrələməFDEFDE
    Maqnetizmdən TəsirlənməQorunurQorunmur

     Cədvəldən də gördüyünüz kimi, əgər Sizi ilk növbədə daha yüksək performans maraqlandırırsa SSD, yox əgər daha münasib qiymət maraqlandırırsa, o zaman HDD-yə üstünlük verməyiniz məsləhət görülür.

    Sonda məlumat üçün deyək ki, hazırda SSHD (Solid State Hybrid Drive) adlı yeni növ yaddaş qurğuları da istehsal olunur. SSHD yaddaş qurğuları HDD və SSD texnologiyalarının hibrid formasıdır.

    PS: İllər ötdükcə cədvəldə qeyd edilən göstəricilər dəyişə bilər.

    MilliByte

  • Telefon Xəttindən Qida Adapteri

    Sabit telefon xəttinizi qida adapterinə çevirin və elektrik enerjisinə qənaət edin. Bu necə mümkündür? Bu günkü məqaləmizdə biz bunun praktiki yolunu göstərəcəyik. 

     Hazırda smartfon istifadəçilərinin sayı durmadan artır. Və bu smartfonlar istifadəçilərinin əlindən heç yerə düşmür. Yolda, avtobus və metroda, nahar fasiləsində, hətta gecə yatanda da mobil qurğulardan ayrı qala bilməyənlərimiz çoxdur 🙂 Belə olan halda telefonlarımızın batareyası daha tez bitir və biz də bundan daima şikayət edirik. Hətta gileylənirik ki, axı necə ola bilər ki, adi telefonları bir dəfə doldurursan bir həftə gedir, amma smartfonları gündə ən azı iki dəfə doldurmalı oluruq. Cavabı sadədir: adi telefonla ancaq zənglər edirdik, smartfonlarla isə zəngdən başqa hər şey edirik. Bəli bəli. Adi qaydada zənglər bir o qədər də batareya yemir, nəinki sosial şəbəkələr, oyunlar və videolar. Odur ki, smartfonların batareyalarının tez bitməsinə təəccüblənməməliyik. 

     İndi isə gələk məsələnin maddi tərəfinə. Əgər biz smartfonlarımızı gündə bir neçə dəfə elektrik şəbəkəsinə qoşub doldurmağa qoyuruqsa, yəgin ki, buna görə nə qədərsə işıq pulu da ödəyirik. Nəzərə alsaq ki, bir smartfon dolum əsnasında bir saat ərzində hardasa 5 Vatt elektrik enerjisi istehlak edir, bunu aya və ilə vuranda müəyyən məbləğ əmələ gəlir. Əgər gün ərzində telefonumuzu 2.5 saat doldururuqsa, bu günə 12.5, aya 375, ilə də 4563 Vts edir. Bu göstərici nəzəri hesablama nəticəsində əldə olunandır. Ekspertlər isə qeyd edir ki, təcrübədə bu göstərici hardasa iki dəfə daha çoxdur, yəni 9126 Vts. İndi gəlin hesablayaq. 9126 Vts 9.126 kVts, yuvarlaqlaşdırsaq 9 kVts-a bərabət olacaq. Hazırda (2016-cı il tariflərinə görə) ölkəmizdə 1 kVts elektrik enerjisinin qiyməti 6 qəpikdir. Bu isə o deməkdir ki, biz il ərzində 54 qəpik telefonun elektrik dolumu üçün pul ödəyirik. Əgər ailədə 3 belə smartfon varsa bu artıq 1 manat 62 qəpik edir. Bu isə çox böyük məbləğdir 😀 Zarafat bir yana, amma biz bu məbləğə qənaət edə bilərik. Necə? Adi stasionar telefon xəttindən istifadə etməklə. Həm də məsələ tək qənaətdə deyil. Düşünün ki, Siz işıqlar sönəndə də telefonunuzu doldura biləcəksiniz. Əgər ideya maraqlı gəldisə oxumağa davam edin.

     Əvvəlcə evdəki telefon rozetini axtarıb tapın. Sizin rozet şəkildəkindən fərqli də ola bilər.

    Bildiyiniz kimi ATS-in telefon xəttlərində 60 Volt sabit cərəyan olur. Biz bu cərəyanı bizə lazım olan 5 Volta (əksər smartfon adapterlərinin istifadə etdiyi) çevirsək ömrümüzün sonuna kimi smartfonlarımızı pulsuz olaraq elektrik enerjisi ilə təchiz edəcəyik.

     Bu “müftəxor” əməliyyat üçün bizə aşağıdakılar lazımdır:

    • Telefon rozetinə qoşmaq üçün bir ucu cekli telefon kabeli (50-60 sm). 
    • Voltaj Requlyatoru (5V, 1.5 A)
    • USB uzatma kabeli (20-30 sm)

     Əməliyyata başlamaq üçün bizə iti bıçaq və izolent də lazım olacaq. Hazırsınızsa bizi addım-addım izləyin:

    1. İlk olaraq telefon kabelinin (jek vurulmamış) ucunu təmizləyin və naqillərini aşağıdakı kimi ayırın:

    2. Sonra da USB uzatma kabelinin “ata” konnektorunu (ucluğunu) kəsin, kabel örtüyünü təmizləyin və naqillərini ayırın: 

    3. İndi isə telefon kabelinin və USB kabelinin naqillərini aşağıdakı sxemə uyğun olaraq Voltaj Requlyatoruna birləşdirin:

     Naqilləri birləşdirdikdən sonra izolentləyin. Lakin daha yaxşı olardı ki, naqilləri lehmləyəsiniz.

    4. Və nəhayət indi də qaldı telefon kabelini rozetə, mobil telefonunuzun USB kabelini də USB uzatma kabelinə qoşmaq:

    Bu da son. Ümid edirik ki, bu kiçik cihaz Sizin işinizə çox yarayacaq. Və əgər istəsəniz uyğun Voltaj Requlyatorundan istifadə ediərək planşetlər üçün də bu cür adapter hazırlaya bilərsiniz. Sizə uğurlar 🙂

  • Kompüteri uzunömürlü etməyin yolları – TÖVSİYYƏ

    Gündəlik həyatımızda kompüterlər, demək olar ki, hər sahədə istifadə edilir. Amma gecə-gündüz, ilin hər fəsili və durmadan çalışan kompüterlərin də bir yaşam ömrü var. Bununla belə müəyyən şərtlərə və qaydalara əməl etsək, bu sadiq dostlarımızın ömrünü uzada bilərik.

    Bugünkü məqaləmizdə kompüterləri uzunömürlü etməyin yollarını göstərəcəyik. 

    Tozdan qoruyun
    Kompüterin ən böyük düşmənlərindən biri, bəlkə də birincisi tozdur. Olduğunuz mühitin tozsuz olmasına və ya kompüterinizin toza məruz qalmamasına diqqət yetirin. Əgər kompüterinizi çox tozlu mühitlərdə istifadə edirsinizsə, həftədə bir dəfə, az tozlu mühitlərdə istifadə edirsinizsə 2-3 həftədə bir dəfə mütləq təmizləyin. 

    Nəmdən qoruyun
    Kompüterlərin digər bir düşməni də nəmdir. Nəmli mühitdə olmamağa diqqət yetirin və kompüteri istifadə etdiyiniz otağı tez-tez havalandırın. Kompüterdən istifadə etmədiyiniz zaman onun üzərini bir örtü ilə örtün.

    İstidən qoruyun 
    Kompüterlər üçün zərərli amillərdən biri də onların həddən artıq qızmasıdır. Kompüterinizi bağlı dolab və bənzəri mühitlərdə işlək vəziyyətdə qoymayın. Ümumiyyətlə, masaüstü kompüter istifadəçiləri PC korpuslarını qapalı məkanlarda yerləşdirirlər. Halbuki kompüter olan otaqlarda hava normal sirkulyasiya etməlidir. Və  bir də kompüterlərin korpusları elə yerləşdirilməlidir ki, onların hava çıxan dəlikləri örtülməmiş olsun. Dizüstü kompüterlərin isə yataq, divan və s. yumşaq yerlərdə istifadəsi zamanı ventilyasiya kanalları bağlı olduğundan soyutma sistemləri normal işləməyəcəkdir. Notebooklar üçün əlavə olaraq soyuducu altlıqların istifadə olunması da məsləhət görülür.

    Yemək-içməkdən qoruyun
    Kompüter qarşısında yemək və içməkdən uzaq durun. Yemək qırıntıları və mayelərin kompüterin işlək hissələrinə tökülməsi arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Bu həm də gigiyenik baxımdan da doğru deyildir. Belə ki, yemək qalıqları zamanla mikrobların yuva salmasına gətirib çıxara bilər.

    İnsanlardan qoruyun
    Kompüterinizi istifadə etmədiyiniz zamanlarda onu etibarlı şəkildə (Shut Down) söndürün. Belə etsəniz həm kompüterinizin ömrü uzun olar, həm də elektrik enerjisinə qənaət etmiş olarsınız. Əgər istifadə etdiyiniz kompüter şəxsidirsə, onu başqalarının bəd əməllərindən qoruyun. Yaxşı olar ki, kompüteriniz şifrəli olsun, Siz olmadığınız müddətlərdə başqaları ondan istifadə edə bilməsin. Digər tərəfdən isə kompüter korpusunun arxa lövhəsini kilidləyin, əks halda bəd əməllilər kompüterin daxili qurğularını oğurlaya bilər.

  • İnformasiya Texnologiyalarının inkişafı və həyatımızda rolu

    İnformasiya Texnologiyalarının inkişafı və həyatımızda rolu

           İnformasiya Texnologiyasının yaranması haqqında müxtəlif versiyalar irəli sürülsədə, araşdırıcılar kompüter və informasiya texnologiyalarının yaranmasının ilk işartılarını XVII əsrin əvvəllərində 1623-cü ildə Vilhelm Şikard tərəfindən 7 tərtibli ədədlər üzərində toplama və çıxma əməliyyatlarını aparmağa imkan verən “Hesablayıcı maşın”ın yaradılmasında görürlər.

    Qısa xronoloji ardıcıllığa nəzər salaq

    Vilhelm Şikkard1623-cü ildə 7 tərtibli ədədlər üzərində toplama və çıxma əməliyyatlarını aparmağa imkan verən Şikard aparatını icad edib.Daha ətraflıBlez Paskal1644-cü ildə Blez Paskal daha da təkmilləşdirilmiş “Hesablayıcı” yaratdı və bu maşın 5 tərtibli ədədlər üzərində riyazi əməliyyatlar aparmağa imkan verdi.Daha ətraflı Semuel Morland1668-ci ildə maliyyə əməliyyatları aparmaq üçün istifadə olunan hesablayıcı yaratdıDaha ətraflıQotfrid LeybnitsVilhelm Qodfrid fon Leybnits tərəfindən layihələndirilən mexaniki hesablayıcı maşın toplama, çıxma və vurma əməliyyatlarının aparılmasına imkan verirdi.Daha ətraflıŞarl De Kolmar1820-ci ildə Şarl De Kolmarın yaratdığı mexaniki hesablayıcı qurğu – ilk kalkulyator satışa buraxıldı və 90 ildən çox müddət ərzində istehsal olundu.Daha ətraflıÇarlz Bebbic“Analitik maşın” ideyası 1834-cü ildə Çarlz Bebbic tərəfindən irəli sürüldü və o, 1871-ci ildə kompüterin analitik qurğusunun və çap qurğusunun prototipini yaratdı.Daha ətraflı
    Previous
    Next

    1935-ci ildə İnternational Business Machines (İBM) firması İBM-601 hesablayıcılarının geniş istehsalına başladı.

    Gəlin köhnə və müasir texnologiyaya şəkillər ilə nəzər salaq.

    [bafg id=”1233″]
    [bafg id=”1240″]

  • Proqramlaşdırma dilləri üçün nəzərdə tutulmuş süni zəka əsaslı tərcüməçi yaradılıb

    Proqramlaşdırma dilləri üçün nəzərdə tutulmuş süni zəka əsaslı tərcüməçi yaradılıb

    Think 2021 adlı konfrans çərçivəsində IBM şirkəti süni zəka əsasında yaradılmış CodeNet adlı yeni alqoritmi təqdim edib. Yaradılmış bu yeni alqoritm tərcüməçi rolunda çıxış edərək proqramlaşdırma dilləri arasındakı uyğunsuzluq problemini aradan qaldırmaq üçün nəzərdə tutulub.

    CodeNet adlı qəliz generativ sistemin əsas özəlliyi ondadır ki, o, bir proqramlaşdırma dilindəki məlumatları digər proqramlaşdırma dilinə tərcümə edərək kodun ayrı-ayrı hissələrini və hətta bütöv layihələri yarada bilir. Məsələn proqramçı çox spesifik sahələrdə işlədilən bir neçə köhnə proqramlaşdırma dilini bilir.

    proqramlaşdırma

        Həmin proqramlaşdırma dillərindəki lazımi məlumatların yeni proqramlaşdırma dillərinə tərcümə üçün istifdəçi heç bir tədris prosesindən keçməyəcək. Belə ki, onun yerinə tərcüməni məhz sözügedən alqoritm reallaşdıracaq. IBM təmsilçiləri bildiriblər ki, onlar bu alqoritmi 14 milyon kod fraqmenti və 500 milyon sətr kod vasitəsilə təlimatlandırıblar. Alqoritm 55 köhnə və yeni proqramlaşdırma dilində tərcüməni reallaşdıra bilir. Bura COBOL və FORTRAN kimi köhnə proqramlaşdırma dillərindən tutmuş Java, C++ və Python kimi yeniləri daxildirlər. Alqoritmin nə dərəcədə effektiv çalışdığı barədə IBM bir məlumat verməyib.

  • Ən çox saxtası istehsal edilən telefonların siyahısı paylaşılıb

    Ən çox saxtası istehsal edilən telefonların siyahısı paylaşılıb

    Son məlumatlara görə, son illərdəki kimi Samsung tərəfindən satışa təqdim edilən telefonlar ən çox saxtası istehsal olunan telefonlar sırasında ilkdir.

    “Samsung”un saxta məhsulları bu baxımdan bazarın 34%-nə sahibdir. Apple 13% ilə ikinci sırada yer alır, hesablamalara görə, “Huawei”nin 8% və “Xiaomi”nin 7% payı var. Əlbətdə siyahıda OPPO, Honor və Vivo kimi markalar da var. Bəs ən saxta telefon nədir? Yenə də son məlumatlara görə ən saxta telefon Samsung modeli deyil. Liderlik Huawei P10 modelindədir, ikincisi iPhone X, üçüncüsü Galaxy S9 Plus. İlk 10 model arasında dörd fərqli Samsungun Galaxy seriyalı telefon var.

    Xiaomi Samsung

    Mənbə: www.techland.az

  • Sərt Disk ilə bağlı miflər

    Sərt Disk ilə bağlı miflər

    Sadə kompüter istifadəçiləri arasında hard disk ilə bağlı həqiqətə uyğun olmayan bir sıra miflər dolaşır. Bu məqaləmizdə Sizə bu miflər haqqında bəhs edəcəyik və ortaya çıxan sualları cavablandıracağıq.

    Kompüteri tez-tez formatlamaq ziyandır?

    Texniki nöqteyi-nəzərdən kompüteri, daha dəqiq desək onun hard diskini formatlamaq zərərli deyil. Lap istəyirsiniz hər gün formatlayın. Bu zaman hansısa sektor zədələnməsi və hard disk başlığının korşalması baş vermir. İstehsalçılar hard diskləri kifayət qədər möhkəm və etibarlı materiallardan hazırlayırlar və təbii ki, onların uzun ömürlü olmasına diqqət yetirirlər. Amma burada başqa bir məqam var. Siz öz kompüterinizi niyə tez-tez formatlamalısınız ki? Əgər kompüterə lisenziyalı əməliyyat sistemi və antivirus proqramı düzgün şəkildə yazılsa, və istifadəçi kompüterindən istifadə zamanı müəyyən profilaktik tədbirlər görsə onun tez-tez formata qaçmasına ehtiyac da olmaz.

    Tez-tez format etmək məhsuldarlığı artırır?

    Bu da başqa bir mifdir. Axı formatlamanın məhsuldarlıqla nə əlaqəsi var? Kompüterdən istifadə zamanı ləngimələr baş verirsə bunun başqa səbəbləri var. Bu zaman formatlama yox, başqa tədbirlər görülməlidir. İlk növbədə lazımsız proqramlar silinməli, defraqmentasiya aparılmalı və sistem registrinə əl gəzdirilməlidir.

    Defraqmentasiya hard diskə ziyandır?

    Doğrudur defraqmentasiya zamanı hard disk başlığı iri həcmli iş görür. Bu zaman isə başlığın korşalması ehtimalı çox azdır. Əvəzində isə defraqmentasiyadan sonra hard disk başlığının işi yüngülləşir və kompüterin məhsuldarlığında da xeyli irəliləyiş olur. Odur ki, defraqmentasiya zərərli yox, əksinə xeyirlidir.

    Çoxlu endirmələr və proqram yükləmələri ziyandır?

    Gəzən miflərdən biri də budur ki, bəs güya ki, internetdən çoxlu endirmələr etmək və kompüterə tez-tez yeni proqramlar yükləmək hard diskə ziyandır və güya onun ömrünü azaldır. Bu deyilənlər də əslində həqiqətə uyğun deyil. Çünki iş həcminə qalsa, hard disk daim hərəkət halındadır. Necə deyərlər onun işi budur. Hər detal kimi onun da bir ömrü var.

    Elektrik kəsilmələri sektorların zədələnməsinə səbəb olurmu?

    Elektrik kəsilmələri zamanı hard diskin sektorlarında hər hansı zədələnmələr baş vermir. Çünki elektrik cərəyanı olmadığı an hard disk başlığı avtomatik olaraq park edilir və bu da hard disk plastinlərinin zədələnməsinin qarşısını alır. Lakin qeyd etmək yerinə düşərdi ki, elektrik enerjisinin ani kəsilmələri zamanı əməliyyat sisteminin işində müəyyən problemlər (sistem fayllarının zədələnməsi kimi) meydana gələ bilər. Odur ki, UPS-lərdən istifadəsi olunması məsləhət görülür.

    Hard disk gözləmə rejimində fırlanmır?

    Belə bir dezinformasiya da var ki, güya ki, hard disk yalnız oxuma və yazma zamanı fırlanır, gözləmə rejimində isə fırlanmır. Bu mülahizə də yanlışdır, belə ki, hard disk hər zaman hərəkət halındadır.

    Zədəli sektorları format edərək xilas etmək mümkündür?

    Əslinə qalsa zədəli sektorlar artıq istifadəyə yararsızdırlar. Nə formatlama, nə də hər hansı başqa bir proqram zədələnmiş sektorları həyata qaytarmır. Müəyyən proqramlar vardır ki, zədəli sektorları sadəcə təcrid edirlər. Aşağı səviyyəli formatlama əməliyyatı ilə zədələnmiş sektorları rezerv cığırlardakı sektorlarla əvəz etmək mümkündür. Belə bir əvəzləmə isə əslində məhsuldarlığı aşağı salır. Ümumiyyətlə isə zədəli sektorların əmələ gəlməsi Sizin üçün bir siqnal olmalıdır və lazımlı informasıyanızı başqa bir yerdə yedəkləməlisiniz. 

    Hard disk yalnız üfüqi istiqamətdə quraşdırılmalıdır?

    Bu mülahizə də həqiqətə uyğun deyil. Hard disk kompüter korpusuna istənilən vəziyyətdə quraşdırıla bilər.

  • Kompüteri Necə Seçməli

    Kompüteri Necə Seçməli

    Kompüteri necə seçməli sualından öncə kompüteri nə məqsədlə istifadə edəcəyinizi dəqiqləşdirməlisiniz. Məqsəddən (iş, oyun, internetdə “dolaşmaq”, filmə baxmaq, musiqi dinləmək və ya bunların hamısı) asılı olaraq kompüter seçimində üstünlük verəcəyiniz parametrlər də dəyişəcək. Kompüterdən kifayət anlayışı olan şəxs üçün kompüter seçimi problem deyil. Lakin bu sahədə məlumatı olmayan üçün seçim etmək çətindir. Hazırda müxtəlif reklamlar, kampaniyalar, məhsul kataloqları o qədər çoxdur ki, təcrübəsiz istifadəçilər nəyi seçəcəyini tam olaraq bilmirlər. Bu zaman ümid qalır kompüter mağazalarındakı satıcıların vicdanına.

     Amma təəssüflər olsun ki, bir çox halda onlar alıcıların təcrübəsizliyindən istifadə edərək alıcılara onlara lazım olanı deyil, öz satmaq istədiklərini satırlar. Odur ki, yaxşı olar ki, özünüz kompüter seçimində müəyyən biliklərə sahib olasınız.

     Beləliklə kompüter alarkən əsasən aşağıdakı məsələlərə diqqət yetirmək lazımdır:

    Prosessor (CPU)

    Prosessorun takt tezliyi nə qədər yüksəkdirsə, məhsuldarlıq da bir o qədər yüksək hesab olunur. Bundan başqa prosessorun nüvə sayına da fikir verməlisiniz, paralel çalışan çox nüvəli prosessorlar daha yüksək məhsuldarlığı şərtləndirən amillərdən biridir. Başqa bir üstünlük də prosessorun arxitektur olaraq neçə bitlik olmasıdır. Hazırda 32-bitlik və 64-bitlik prosessorlar istehsal olunur, aydın məsələdir ki, ikincilər birincilərdən daha üstün hesab edilir.

    Operativ Yaddaş (RAM)

    Hazırda operativ operativ yaddaş (RAM) həcmi 4 GB-dan az olan kompüterlərdən çox şey gözləməyinə dəyməz. Müasir fərdi kompüterlər üçün minimum tələb 4 GB-dır. Amma unutmayın ki, 32-bitlik sistemlər 4 GB-dan yuxarı operativ yaddaşı real olaraq istifadə edə bilmirlər.

    Videokart (VGA)

     Əgər qrafika ilə güclü işlər görməyi və ya yaxşı oyunlar oynamağı planlaşdırırsınızsa o zaman videokart plata-daxili (onboard) olmamalıdır. Bundan adıçəkilən məqsədlər üçün videokartın həm yaddaş həcmi, həm də takt tezliyi yüksək olmalıdır.

    Anaplata (Mainboard)

    Anaplatada əsas tələb şinlərin tezliyidir. Bundan başqa diqqət etmək lazımdır ki, anakart müasir portlarla təchiz edilsin. Diqqət yetirilməli olan bir başqa məsələ də odur ki, plata-daxili videokart və səs kartının göstəriciləri kifayət qədər qaneedici olsun.  

    Sərt Disk (HDD)

    Sərt Diskin həcminin çox olması Sizin daha çox informasiya saxlaya bilməyiniz deməkdir. Əgər Siz kompüterinizin yaddaşında iri həcmli media-fayllar (şəkil, film, musiqi) saxlamağı düşünürsünüzsə o zaman yaddaş həcmi minimum 500 GB olmalıdır. Bununla belə əgər büdcəniz imkan verisə 1 TB-lıq Sərt Disklərə üstünlük verməyiniz məsləhətdir. Bundan başqa Sərt Diskin fırlanma sürətinin yüksək olmasına da diqqət yetirməlisiniz. Hal hazırda ən yaxşı yaddaş qurğusu SSD-lər hesab olunur.

    Soyutma Sistemi

    Masaüstü kompüterlərin soyutma sistemi ilə bağlı demək olar ki, elə də ciddi problemlər olmur. Lakin Notebooklar üçün bu məsələdə gərək xüsusilə diqqətli olasınız. Keyfiyyətsiz soyutma sistemləri ilə təchiz edilmiş notebooklarda həddindən artıq qızma halı baş verir ki, bu da öz növbəsində anaplata və digər hissələrin sıradan çıxmasına səbəb olur. Soyutma sistemlərinin tanınmış brendlərdən olmasına diqqət yetirməyiniz tövsiyyə olunur.

    Optik Sürücü

    Optik sürücülərin (CD/DVD Driver) oxuma/yazma imkanlarının yüksək (super multi) olmasına diqqət yetirin ki, bu sürücülər bir çox formatlı disklərlə işləyə bilsinlər.

    Batareya

    Notebooklarda batareya ilə iş zamanının daha çox olmasına diqqət yetirin.

    Monitor

    Monitor seçərkən ehtiyacınıza uyğun olan ölçülü monitoru seçin. Bundan başqa geniş ekran (wide screen) monitorlara üstünlük verin.

    Əməliyyat Sistemi

    Əslində əməliyyat sistemini Siz daha sonra özünüz də yaza bilərsiniz. Lakin yaxşı olar ki, kompüter alanda orijinal və lisenziyalı əməliyyat sistemləri yazılmış kompüterlərə üstünlük verəsiniz.

  • Facebook şirkəti özünün smart saatı üzərində çalışır

    Facebook şirkəti özünün smart saatı üzərində çalışır

    Görünür, Facebook şirkəti istifadəçilər üçün smart cihazlar siyahısını genişləndirmək niyyətindədir. Belə ki, ortaya çıxmış məlumata əsasən şirkət özünün smart saatları üzərində çalışır. Bu barədə The Information saytı xəbər verib. Məlumatda qeyd edilib ki, şirkətin smart saatları vasitəsilə Facebook servisləri üzrə mesajlaşmaq mümkün olacaq və bundan əlavə olaraq saatlar standart smart saatların sahib olduqları funksiyaları özlərində birləşdirəcəklər. Bura həm istifadəçinin səhhətinin monitorinqi ilə bağlı funkskiyalar həm də idman rejimləri daxil olacaqlar.

        Smart saatlar Android əməliyyat sistemi vasitəsilə çalışacaqlar. Lakin Facebook şirkəti smart saatları özünün hazırlayacağı platformaya keçirtməyi planlaşdırır. Məlumata əsasən smart saatlar üçün nəzərdə tutulmuş fərdi əməliyyat sistemi üzərində işlərə artıq start verilib. Bundan əlavə olaraq Facebook-un smart saatları smartfonlarla sinxronlaşdırılmadan mobil şəbəkə vasitəsilə əlaqə yarada biləcəklər. Gözləntilərə əsasən Facebook smart saatların birinci versiyasını 2022-ci ildə ikinci versiyasını isə 2023-cü ildə təqdim edəcək. Qeyd etmək lazımdır ki, hardware məhsullar arasında Facebook artıq Oculus VR eynəklərinə və Portal adlı smart ekranlara sahibdir.

    Mənbə: Technote.az

  • “Söndür-yandır düzələcək” fikri doğrudurmu?

    Yaranmış problemin səbəbkarı hər zaman istifadəçi deyil, bu cür xətaların ortaya çıxmasında bəzi hallarda yaradıcılar da məsuliyyət daşıyır.

    Bildiyimiz kimi kompüter texnologiyaları, proqramlar insanlar tərəfindən hazırlanır. Təbii ki, informasiya texnologiyaları avadanlıqlarından və ya proqramlardan istifadə edərkən bəzi hallarda qarşımıza “error” yəni xətalar çıxır və müəyyən problemlərlə qarşılaşa bilirik. Bu isə o deməkdir ki, kompüter texnologiyaları və proqramlar hər zaman qüsursuz işləmir. Yaranmış problemin səbəbkarı hər zaman istifadəçi deyil,  bu cür xətaların ortaya çıxmasında bəzi hallarda yaradıcılar da məsuliyyət daşıyır.

    Məsələn kompüteri söndürüb yandırmaqla həll oluna biləcək bir neçə xətanı qeyd edə bilərik:

    • Yavaşlamalar və donmalar. Səbəbi: Yaddaş sızması (Memory leak – Утечка памяти)
    • Mavi ekran xətası. Səbəbi: Sürücü və ya qurğu xətası (Driver or hardware error – Ошибка драйвер или оборудования.)
    • İnternet şəbəkəsinin işləməməsi. Səbəbi: Sürücü və ya proqram xətası (Driver or software error – Ошибка драйвера или программного обеспечения)

    Kompüterimizdə iş gördüyümüz zaman hər hansı bir problem yaranarsa onu söndürüb yenidən yandırmaq (Restart/Reboot – Перезагрузка – Yenidən başlamaq ) məsləhətdir. Bu əməliyyat çox sadə görünsə də, kompüteri söndürüb yandırmaq bir çox hallarda şəbəkə və qrafika problemlərini, kompüterin zəyif işləməsi (performansın aşağı düşməsi) və həmçinin proqramlarda və sürücülərdə yaranmış xətaları aradan qaldıra bilər.

    Bəs nə üçün söndürüb yandırdıqdan sonra xətalar düzəlir? Kompüter işlədiyi halda, onu söndürüb yandırmadan bu xətaları aradan qaldırmaq mümkün deyilmi?

    Proqramlar işlədiyi zaman kompüterimiz icra olunan proqramın resurslarını paylaşdırır. Məsələn kompüterimizdə açdığımız proqram əməli yaddaşda (RAM) icra olunur və biz həmin proqramı bağladığımız zaman proqram resusrları kompüterimizə geri dönür. Lakin bu hər zaman uğurlu olmaya bilər, bəzi hallarda  proqramdan çıxış etsək belə, proqramda yaranan xəta nəticəsində resurslar yəni məlumatlar əməli yaddaşda qala bilər. Bu zaman yaddaş sızması, proqramlarda yavaşlama və ya müxtəlif xətalar baş verə bilər. Bu səbəbdən kompüterimizi söndürüb yanırdığımız zaman əməliyyat sistemi yenidən yüklənir, RAM-da olan qalıqlar təmizlənir və əməliyyat sistemi daha rahat çalışmağa başlayır.

    Bir çox hallarda İnternet brauzerində də belə problemlər yarana bilir. Məsələn Google Chrome brauzerini saatlarla açıq tutduğumuz zaman donmalar baş verə bilər ki, bunun da səbəbi brauzer və ya əlavələrdə (Plugin)  olan xətalardır. Brauzeri bağlayıb yenidən açmaqla brauzern sürətini yenidən bərpa etmək olar.

    Araşdırmalara görə, mütəxəssislər “söndür-yandır düzələcək” fikrini tək kompüterlərə deyil, proqramlaşdırılmış bütün quruğulara şamil edirlər. Bunlar TV-lər, paltaryuyan maşınlar, kondisioner və başqa qurğular ola bilər.

    P.S Yəqin ki, evdə internetə qoşduğunuz modemə Wifi ilə qoşula bilmədiyiniz halda və ya internet olmayan zaman sizlər də onu söndürüb yandırmısınız…

    Teymur Əzizov / MsnRobot